Bartosz Zawadzki
dr n. med.
Bartosz Zawadzki
Data publikacji 11.08.2025
Czas czytania ok. 7 min

Alergiczny nieżyt nosa – podstawowe informacje [J30]

Alergiczny nieżyt nosa (ANN, katar sienny) to schorzenie rozwijające się na podłożu uczuleniowym, dotyczącym najczęściej alergenów wziewnych powszechnie występujących w środowisku. Połączenie się alergenu z IgE obecnymi na powierzchni mastocytów w błonie śluzowej nosa lub bazofilów we krwi obwodowej jest przyczyną uwolnienia histaminy i innych mediatorów zapalenia. Wskutek pobudzenia komórek układu immunologicznego obserwuje się nadmierną produkcję wydzieliny śluzowej, obrzęk i zaczerwienienie błon śluzowych górnych dróg oddechowych. Zapalenie może mieć charakter uogólniony, co skutkuje rozwojem specyficznych przeciwciał IgE i występowaniem dodatnich wyników punktowych testów skórnych. W przypadku zapalenia miejscowego obserwuje się wytwarzanie przeciwciał wyłącznie miejscowo w wydzielinie śluzowej nosa oraz dodatnie wyniki miejscowych testów prowokacyjnych. Alergiczny nieżyt nosa może mieć charakter sezonowy lub całoroczny i trwać okresowo (< 4 dni w tygodniu lub < 4 tygodni) lub przewlekle (> 4 dni w tygodniu lub > 4 tygodni).

Czynniki środowiskowe indukujące proces zapalny i sprzyjające rozwojowi objawów można podzielić na:

  • pyłki traw i roślin uprawnych (np. tymotka łąkowa, wiechlina łąkowa, tomka wonna, rajgras wyniosły, wyczyniec łąkowy, pszenica, żyto i owies), chwastów (bylica pospolita, babka, komosa, pokrzywa, mniszek lekarski) i drzew (brzoza, olcha, leszczyna, dąb, jesion, grab), a także grzyby pleśniowe i drożdżopodobne;
  • alergeny wytwarzane przez roztocza kurzu>

Jak przeprowadzić wywiad lekarski i różnicowy? Charakterystyczne objawy

Badania diagnostyczne i laboratoryjne

Kryteria rozpoznania

Schemat terapeutyczny

Opis typowego przypadku

Postępowanie lecznicze

Kiedy kierować do specjalisty?

Jak kontrolować pacjenta?

Sytuacje szczególne i praktyczne porady (w tym najczęstsze interakcje, typowe problemy)