Bartosz Zawadzki
dr n. med.
Bartosz Zawadzki
Data publikacji 28.07.2025
Czas czytania ok. 6 min

Niedoczynność tarczycy – podstawowe informacje [E03]

Niedoczynność tarczycy to jeden z najczęstszych problemów endokrynologicznych spotykanych w codziennej praktyce lekarskiej. Zaburzenia funkcjonowania tarczycy możemy podzielić na:

  • pierwotne (wywołane uszkodzeniem tarczycy),
  • wtórne (wywołane uszkodzeniem przysadki mózgowej),
  • trzeciorzędowe (wywołane uszkodzeniem podwzgórza).

Najczęstszą postacią niedoczynności tarczycy jest uszkodzenie pierwotne, związane m.in. z: przewlekłym autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy (najczęściej choroba Hashimoto), wycięciem tarczycy, leczeniem 131I, przedawkowaniem leków przeciwtarczycowych. Uszkodzenie pierwotne może być także efektem stosowania m.in.: litu, nitroprusydku sodu, fenytoiny, niektórych inhibitorów kinaz tyrozynowych (sunitynibu, sorafenibu) lub interferonu α.

Do przyczyn uszkodzenia przysadki mózgowej zaliczamy: nowotwory okolicy siodła tureckiego, choroby zapalne lub naciekowe, uszkodzenia naczyniopochodne, urazowe, pooperacyjne lub polekowe.

Niedoczynność trzeciorzędowa jest najrzadszą postacią niedoczynności tarczycy i może być spowodowana przez guzy nowotworowe, choroby zapalne i naciekowe albo urazy (przerwanie ciągłości szypuły przysadki).

W postaci wtórnej i trzeciorzędowej niedoczynności tarczycy objawy są zazwyczaj słabiej wyrażone, ale mogą występować cechy niedoboru innych hormonów. Ze względu na nasilenie zaburzeń hormonalnych oraz objawy można wyróżnić niedoczynność tarczycy subkliniczną, niedoczynność tarczycy jawną oraz śpiączkę hipometaboliczną.

Jak przeprowadzić wywiad lekarski i różnicowy? Charakterystyczne objawy

Objawy niedoczynności tarczycy mogą być przez długi czas niezauważone i wyrażone w sposób bardzo dyskretny. Z tego powodu należy przeprowadzać kontrolne badania u osób bez objawów, obciążonych rodzinnie, a także u kobiet planujących ciążę i ciężarnych. Zaleca>

Badania diagnostyczne i laboratoryjne

Kryteria rozpoznania

Schemat terapeutyczny

Opis typowego przypadku

Postępowanie lecznicze

Kiedy kierować do specjalisty?

Jak kontrolować pacjenta?

Sytuacje szczególne i porady praktyczne (w tym najczęstsze interakcje, typowe problemy)