Zasady postępowania u pacjentów z przewlekłym zapaleniem trzustki i niewydolnością zewnątrzwydzielniczą trzustki w praktyce lekarza POZ
Skrót informacji
Diagnozowanie i skuteczne leczenie niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki wymaga współpracy pomiędzy lekarzem pierwszego kontaktu i specjalistą. W artykule podsumowano stosowane obecnie metody diagnostyki i leczenia niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki u pacjentów z przewlekłym zapaleniem trzustki.
Wstęp
Właściwe postępowanie w przewlekłym zapaleniu trzustki (PZT) stanowi wielkie wyzwanie zarówno dla lekarzy specjalistów, jak i lekarzy POZ. Składa się na to wiele problemów, z którymi spotyka się lekarz w trakcie diagnozowania, obserwacji i leczenia tej choroby. Wydaje się jednak, że w perspektywie ostatnich lat świadomość konieczności właściwego postępowania wśród lekarzy leczących chorych z PZT, ale też wśród samych pacjentów jest coraz większa. Złożyło się na to wiele czynników, w tym zrozumienie konsekwencji ewentualnych zaburzeń funkcji endokrynnej, a przede wszystkim niedocenianej dotychczas funkcji zewnątrzwydzielniczej. Wiele opracowań naukowych koncentrowało się na opisywaniu powikłań cukrzycy (czyli dysfunkcji endokrynnej), natomiast jak już wiemy, rokowania tych pacjentów zależą również od wczesnego zdiagnozowania i właściwego leczenia zaburzeń funkcji zewnątrzwydzielniczej [1].
Zrozumienie fizjologii trzustki kluczem do jej kompleksowego leczenia
Funkcja trzustki uzależniona jest od dwóch podstawowych czynności:
- czynności zewnątrzwydzielniczej, czyli egzokrynnej (odpowiednia produkcja enzymów trawiennych),
- czynności wewnątrzwydzielniczej, czyli endokrynnej (związanej z produkcją insuliny).
Do najczęstszych chorób, w których przebiegu może wystąpić niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki, należą:
- przewlekłe zapalenie trzustki,
- ostre zapalenie trzustki o ciężkim przebiegu,
- nowotwory trzustki,
- mukowiscydoza,
- stan po resekcyjnej operacji trzustki.
Nadużywanie alkoholu stanowi najczęstszą przyczynę PZT (65–85% przypadków). Alkoholizm z towarzyszącym nikotynizmem jest sytuacją obarczoną szczególnym ryzykiem wystąpienia PZT [2], a także szybszej progresji tej choroby niezależnie od etiologii. Do rzadszych przyczyn można zaliczyć etiologię autoimmunologiczną, a także genetycznie uwarunkowane przewlekłe zapalenie trzustki [3].
Objawy
Wśród typowych objawów PZT należy wymienić ból brzucha>
Diagnostyka przewlekłego zapalenia trzustki
Substytucyjna terapia enzymatyczna
Inne aspekty zaburzonego trawienia w niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki
Podsumowanie
