„Brain fog” w menopauzie

Co jest fizjologią, a co wymaga czujności klinicznej?

Menopauza jest fizjologicznym etapem życia kobiety, związanym ze stopniowymi zmianami hormonalnymi wynikającymi z wygasania czynności jajników. Średnio jedna trzecia życia kobiety przypada na ten okres, stanowiący ważną fazę, w której mogą pojawiać się objawy wpływające na funkcje somatyczne i poznawcze. Jednocześnie kobiety w tym czasie pozostają aktywne zawodowo i społecznie oraz oczekują utrzymania dobrej jakości życia i pełnej sprawności.

Zaburzenia funkcji poznawczych stanowią częsty element obrazu klinicznego menopauzy i dotyczą około 66% kobiet w okresie przejścia menopauzalnego. Najczęściej zgłaszane są: pogorszenie pamięci świeżej, problemy z koncentracją oraz objawy określane jako „mgła mózgowa”. Częstość występowania tych objawów wynosi 26–95% w perimenopauzie oraz 22–90% we wczesnej postmenopauzie, natomiast trudności z koncentracją występują u 52–90% pacjentek.

Pomimo wysokiej częstości objawów subiektywnych, wyniki badań neuropsychologicznych pozostają najczęściej w granicach normy. Badania podłużne wskazują na niewielkie pogorszenie wybranych domen, w tym pamięci werbalnej (spadek ok. 1-2%) oraz szybkości przetwarzania informacji (ok. 4-5% w obserwacji wieloletniej), bez istotnego wpływu na codzienne funkcjonowanie.

Zmiany te są związane z procesami hormonalnymi obejmującymi spadek liczby pęcherzyków jajnikowych, obniżenie inhibiny B oraz wtórny wzrost FSH, a także fluktuacje i stopniowy spadek estradiolu. Estrogeny i progesteron oddziałują na struktury mózgowe kluczowe dla funkcji poznawczych, modulując neuroprzekaźnictwo,>