Przewlekły ból a ryzyko demencji – nowe dowody

Przewlekły ból rozległy (CWP – ang. chronic widespread pain) to uporczywy, rozproszony ból trwający ponad 3 miesiące, który dotyka 10–15% populacji i jest głównym objawem wielu schorzeń, takich jak fibromialgia, choroba zwyrodnieniowa stawów czy długotrwały COVID. CWP nie tylko obniża jakość życia, ale generuje trzykrotnie wyższe koszty opieki zdrowotnej w porównaniu z osobami bez bólu. Mechanizmy leżące u podstaw CWP obejmują centralną sensytyzację (nadwrażliwość ośrodkowego układu nerwowego) oraz ogólnoustrojowy stan zapalny, które mogą wpływać na funkcje poznawcze.

Badanie UK Biobank (188 594 uczestników, obserwacja 13,65 roku) wykazało, że osoby z CWP mają istotnie wyższe ryzyko demencji spowodowanej wszystkimi przyczynami (HR 1,53) oraz łagodnych zaburzeń poznawczych (HR 2,55). Ryzyko było szczególnie wysokie u osób poniżej 60. roku życia i u mężczyzn. Choć nie stwierdzono silnego związku z chorobą Alzheimera czy otępieniem naczyniopochodnym, wyniki wskazują na ogólny wpływ CWP na pogorszenie funkcji poznawczych.

Analiza testów poznawczych ujawniła, że osoby z CWP osiągały gorsze wyniki w zakresie inteligencji płynnej, funkcji wykonawczych i szybkości przetwarzania informacji (np. test Trail Making B, symbol digit substitution), co sugeruje szerokie zaburzenia poznawcze. Pogorszenie funkcji poznawczych nasilało się wraz z czasem trwania i rozprzestrzenianiem się bólu.

W analizie mediacji wykazano, iż związek między CWP a pogorszeniem funkcji poznawczych jest częściowo pośredniczony>